جشن بهار کليميان يا پسح، از شنبه ۳ ارديبهشت آغاز میشود و به مدت يک هفته ادامه خواهد داشت. پِِسَح يا فصح هم سمبل آزادی است و هم شکلگيری قوم يهود. در تمام جهان، قوم يهود را با اين عيد میشناسند. همه ساله با فرارسيدن پانزدهم ماه عبری نيسان در فصل بهار، يهوديان سراسر جهان با برگزاری يکی از مهمترين اعياد مذهبی خود، يعنی "پسح" خروج از مصر و آزادی اجداد خود را يادآوری میکنند. نام پِِسَح از کلمهای در تورات که با لفظ "پاسَح" آمده به معنی گذر کردن، جستن و رحم کردن گرفته شده است و به نامهای ديگری نيز خوانده شده که اين اسمها به اين دليل است: عيد فطير يا مصاها: از آنجا که يهوديان هنگام خروج از مصر فرصت کافی برای تهيه خمير جهت پخت نان نداشتند، ناگزير از خمير ترش نشده "فطير" استفاده کردند و نان فطير ساختند که در زبان عبری "مَصا" نام دارد و يهوديان در اين عيد تنها مجاز به استفاده اين نوع نان هستند. عيد جشن بهار: اين عيد همواره در فصل بهار واقع میشود، بنابراين آن را جشن بهار نيز مینامند. جشن آزادی: اين عيد، جشن آزادی بنیاسرائيل از مصر است. نزديکی عيد پسح با نوروز موجب شده است که مراسم پسح در ميان ايرانيان کليمی با شکوه و مراسم ويژهای انجام شود و افزون بر مراسم مذهبی، سنتهای جاری نوروز، از جمله ديد و بازديد خانوادهها اجرا شود.
مراسم شب پسح در شبهای اول و دوم پسح، مراسم خاصی در خانه و با حضور اعضای خانواده برگزار میشود که شامل قرائت دعای مخصوص يائين (شراب مقدس)، خوردن مصا (نان فطير) و سبزی تلخ و تعريف وقايع خروج از مصر و خواندن متونی در ستايش خداست که دليل انجام اين مراسم به اين علت است:
قرائت دعای مخصوص يائين (شراب مقدس): مانند شبهای شنبه و ساير اعياد، شروع مراسم سفره با تقديس است. در اين شب در چهار مرحله يائين نوشيده میشود که نشانگر شادی و سرور به خاطر فرمان خداست. شستن دستها: مانند شروع مراسم با طهارت دستها، سال نو نيز با طهارت قلبها شروع خواهد شد. خوردن کرفس: سبزی، سمبل تجديد حيات نباتات در آغاز بهار است که اشارهای است به شروع حياتِ نوين بنیاسرائيل پس از آزادی، که اين عيد هم در فصل بهار واقع شده است. سه عدد مصا: بر سر سفره اين شب، سه قرص مصا به يادبود سه جد بنیاسرائيل، يعنی ابراهيم، اسحاق و يعقوب قرار دارد. تعريف وقايع خروج از مصر: تمامی اهميت اين عيد و مراسم به اين بخش تعلق دارد. هَگادا کتابی است که هم طريقه مراسم و هم شرح اين وقايع را به طور کامل توضيح داده است. اين قسمت را بايد بزرگترين فرد حاضر در جمع اجرا کند، ولی برای کودکان هم مراسم خاصی وجود دارد. هگادا برای همه انسانها با درک و فهمهای متفاوت تنظيم شده است. اين کتاب به زبان عبری است و برای اشخاصی که عبری بلد نيستند در ايران ترجمه فارسی نيز وجود دارد. دعا بر نان: اين بخش جزو احکام معمول يهود است که قبل از خوردن نان بر آن میخوانند. سبزی تلخ: خوردن سبزی تلخ نشانه چشيدن و احساس تلخیهايی است که بنیاسرائيل در دوران بندگی مصر متحمل شدهاند. پيچيدن لقمه: در اين سنت لقمهای حاوی مصا، سبزی تلخ و حَروَست پيچيده و خورده میشود. حروست نوعی خوراکی معمول اين عيد، شبيه به گِل است و نشانه کار گل مالی و خشتزنی عبرانيان است. صرف شام: در اين قسمت شام صرف میشود. گفتن دعای پس از غذا: طبق سنت يهوديان، بعد از خوردن غذا دعای مخصوصی خوانده میشود. مدح و ثنا – رضايت الهی: در اين دعاها یهودیان از خدا به خاطر نعمتهايی که به آنها داده تشکر میکنند.
ايام پسح ۸ روز ادامه دارد به دليل اين که پانزدهم ماه نيسان که آغاز اين جشن است، روزی است که بنیاسرائيل از مصر خارج میشوند و روز هفتم زمانی است که قوم بنیاسرائيل به دريای سرخ میرسد. چند روز قبل از شروع اين عيد، همه يهوديان موظفند محل زندگی خود را از حامص پاک کنند. حامص در زبان عبری به معنای خمير (از انواع گندم و جو) ور آمده يا هر چيزی که از آن تهيه شده و يا حاوی اندکی از آن باشد است. در ايران، کليميان در اجرای اين مراسم آزاد هستند و دانشآموزان و سربازهای کليمی در اين روزها تعطيلند.
پژوهش
